Reklama
Zmyślony podatek, czyli jak przegrać narrację w trzy dni
Reklama

Tuż przed Targami Książki w Krakowie część wydawnictw (w tym również jedno krakowskie!) postanowiło wyrazić swój sprzeciw wobec zapowiadanej ustawy o naprawie rynku książki. I choć znane są, póki co, jedynie jej założenia, a projekt dokumentu nadal nie został opublikowany, postanowiono postraszyć czytelników „podatkiem od czytania”. Choć jest to całkowicie zmyślona informacja – pisze Adrian Gaj*, specjalista ds. public relations.

Tak źle pomyślanej kampanii lobbingowej, opartej o klasyczną manipulację i dezinformację, nie pamiętam od dawna. Oczywiście nie wliczam kampanii politycznych, bo w samym Krakowie ten rok dostarczał tego typu dezinfo-atrakcji regularnie. Warto więc powtórzyć jeszcze raz, głośno i wyraźnie: nie będzie żadnego „podatku od czytania”, rząd nie planuje ustalać nikomu cen książek, a posłowie nie podwyższą ich cen ustawą o 15 złotych. To klasyczny fake news. I to wykreowany przez… wydawców.

Czas na wstrząs

O co chodzi? Od kilku lat zespół ds. pola literackiego (działający przy Ministerstwie Kultury), czyli przedstawiciele różnych branż związanych z powstawaniem i sprzedażą książek, pracował nad ustawą o wprowadzeniu uregulowań na polskim rynku książki. Dodajmy – jednym z najbardziej zdegenerowanych rynków, gdzie problemy z elementarną sprawozdawczością, przejrzystością czy w końcu wojną cenową, doprowadziły do permanentnego kryzysu.

fot. Pixabay

Od blisko roku znane są jedynie założenia ustawy naprawczej, które opierają się na, jakże kontrowersyjnych, filarach: raportowaniu sprzedaży, ograniczenie bizantyjskich rabatów dla tworzących oligopol hurtowników (dziś przekraczających niejednokrotnie nawet 60% ceny!)  czy minimum 10% kwoty ze sprzedaży egzemplarzowej dla jej autora (dziś pisarz często nie może liczyć nawet na połowę z tych 10%).

„Podatek od czytania”

Największe emocje budzi zapowiedź wprowadzenia jednolitej ceny dla danego tytułu, która miałaby obowiązywać przez rok (z wyjątkami np. na targi czy spotkania autorskie), co ukróciłoby niespotykaną nigdzie indziej w wolnorynkowej gospodarce sytuację, że towar lub usługa w dniu premiery sprzedawane są z 40% czy nawet 50% rabatem. I to przeciwko zapowiedziom tej regulacji wystąpiła część wydawnictw zrzeszona w Porozumieniu Wydawców Książek. Pomimo, że poza kilkoma zdaniami opisu założeń, nieznane są żadne szczegóły regulacji, przygotowano grafiki, banery, kampanię w social mediach i rozesłano do mediów informacje, a wszystko spięto hasłami rzekomego „podatku od czytania” i apelem „nie podnoście Polakom cen książek”.

W „socialach” wybuchła burza, a duża część czytelników bezwzględnie punktowała apel wydawców do samych siebie – wszak, finalnie, cenę książki ustala wydawca, a nie rząd czy posłowie. Zwracano również uwagę na oderwanie przekazu kampanii od realnej sytuacji na rynku książki – dziś naprawdę trudno kupić „3 książki za 100 zł”, co doskonale wiedzą czytelnicy, a chyba niekoniecznie część wydawców.

Targi Książki w Krakowie / fot. materiały prasowe organizatora

Kampanię o „nowym podatku” pogrzebało ostatecznie szybkie dementi ze strony przedstawicieli resortu kultury, które nie pozostawiło wątpliwości – nigdy nikt nie planował tego typu daniny. W efekcie część wydawców już trzeciego dnia krakowskich Targów Książki schowało wcześniej przygotowane roll-upy i banery akcji, bo wywoływały one raczej kontrefekt. Dwa tygodnie później, podczas Targów w Katowicach, nie było już śladu po żółto-czarnych materiałach akcji.

Marketingowy samobój wydawców!

Nie mam pojęcia, które wydawnictwo z Porozumienia wpadło na ten, przyznajmy – oryginalny pomysł – i dlaczego działy marketingu pozostałych wydawców zrzeszonych w Porozumieniu Wydawców Książek nie zatrzymały tej koncepcji. Koncepcji, która finalnie prawdopodobnie na długo pogrzebała, wśród osób książki w Polsce kupujących i czytających (czyli w mocno niszowym towarzystwie), jakiekolwiek wątpliwości co do tego, że ustawę o naprawie rynku książki trzeba wprowadzić jak najszybciej, nawet jeśli będzie to się odbywało kosztem wydawców.

Bo przecież część oficyn, zwłaszcza tych najmniejszych, wielokrotnie już przedstawiało swoje wątpliwości i obawy, które wymagają solidnej analizy. Odsyłam tu do merytorycznych stanowisk m.in. szefowej wydawnictwa Pauza Anity Musioł czy właściciela Wydawnictwa Art Rage Michała Michalskiego. Czy jednak po blamażu z „podatkiem od czytania” ktokolwiek na poważnie potraktuje jeszcze głos oficyn, gdy projekt ustawy zostanie opublikowany?

Jacek Majchrowski na Targach Książki w Krakowie

I na koniec ważna kwestia - komu mamy dziś ufać, skoro oficyny, które niejednokrotnie wydają wartościowe książki o zagrożeniu dezinformacją, same, w sposób ordynarny, serwują fake newsa? To pytanie niech wybrzmi głośno i wyraźnie w Krakowie, Mieście Literatury UNESCO i miejscu, gdzie próbowano tę fałszywą narrację wmówić czytelnikom podczas wydarzenia określanego „świętem czytelnictwa”.  

***

Adrian Gaj

*Adrian Gaj – specjalista ds. public relations, od lat zajmuje się komunikacją firm oraz samorządów, doradza wizerunkowo osobom publicznym, specjalizuje się w marketingu politycznym. 

Podobał Ci się ten tekst? Udostępnij go znajomym i obserwuj nas w mediach społecznościowych!

Czytaj także